Kilkaset metrów od pszczyńskiego rynku, w zabytkowym parku, można stanąć oko w oko z królem polskich lasów. Pokazowa Zagroda Żubrów to miejsce, gdzie na niemal 10 hektarach żyje rodzina tych potężnych zwierząt, a zwiedzający obserwują je z mostu widokowego – niekiedy na wyciągnięcie ręki. To nie tylko zwykłe zoo, ale ośrodek z ponad 150-letnią tradycją hodowli żubrów, która odegrała kluczową rolę w ratowaniu gatunku przed zagładą.

Zagroda powstała w 2008 roku w części parku zwanej Zwierzyńcem, choć sama historia żubrów pszczyńskich zaczęła się znacznie wcześniej.

Historia pszczyńskich żubrów – od carskiego prezentu do ratowania gatunku

Jesienią 1865 roku książę Jan Henryk XI Hochberg von Pless dokonał niezwykłej transakcji z carem Aleksandrem II. W zamian za 20 jeleni otrzymał cztery żubry – byka i trzy krowy – które sprowadził z Puszczy Białowieskiej. Dla tych majestatycznych zwierząt przygotował ogromny zwierzyniec w pszczyńskich lasach.

Nikt wtedy nie przewidział, jak ważna okaże się ta decyzja. Po I wojnie światowej, gdy białowieskie stado zostało wytępione, to właśnie dzięki żubrom pszczyńskim udało się odbudować populację. Linia pszczyńska stała się jedną z dwóch linii genetycznych żubra nizinnego występującego w Polsce. Dziś hodowla w rezerwacie Żubrowisko w pobliskich Jankowicach kontynuuje tę tradycję, a Pokazowa Zagroda w parku pozwala turystom zobaczyć te zwierzęta z bliska.

Pszczyńska hodowla żubrów to najstarsza hodowla tego gatunku na świecie, która trwa nieprzerwanie od ponad 150 lat.

Co można zobaczyć w zagrodzie

Główną atrakcją jest oczywiście kilkuosobnikowe stado żubrów, które można obserwować podczas codziennych czynności. Zwierzęta mają sporo przestrzeni – system wybiegów rozciąga się na blisko 10 hektarach wśród parkowego starodrzewia. To daje im warunki zbliżone do naturalnych, więc zachowują się swobodnie.

Żubry to nie wszystko. W zagrodzie żyją też jelenie, daniele, sarny i muflony. Są kozy, uroczy osiołek, pawie i ptactwo wodne. Z odrobiną szczęścia można nawet zobaczyć lisa rudego, który odwiedza teren zagrody. Dzieci zwykle są zachwycone różnorodnością zwierząt – od tych wielkich i majestatycznych po małe i przytulne.

Zwiedzanie odbywa się z przestronnego pomostu widokowego, który prowadzi wzdłuż wybiegów. Dzięki temu można bezpiecznie obserwować zwierzęta, nie płosząc ich. Most jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych – dostępna jest winda.

Edukacja przyrodnicza i ekspozycje

W głównym budynku edukacyjno-ekspozycyjnym czeka kilka ciekawych atrakcji. Znajduje się tam ekspozycja przedstawiająca polską faunę i florę, która pokazuje bogactwo przyrody ziemi pszczyńskiej. Można też obejrzeć film 3D o żubrach – świetny sposób na pogłębienie wiedzy o tych zwierzętach.

Warto zajrzeć do regionalnej Izby Gajowego, która prezentuje tradycje leśnictwa w tym regionie. Przez teren zagrody prowadzi ścieżka edukacyjna z tablicami informacyjnymi – przedstawiają las jako ekosystem i tłumaczą zależności między poszczególnymi gatunkami. To miejsce, gdzie dzieci uczą się przez zabawę, a dorośli mogą odświeżyć wiedzę przyrodniczą.

Zagroda organizuje też lekcje i warsztaty przyrodnicze dla grup szkolnych. Obiekt ma odpowiednie zaplecze do prowadzenia zajęć edukacyjnych.

W okresie świątecznym w zagrodzie można zobaczyć żywą szopkę z koziołkami, barankami i osiołkami, która przyciąga tłumy zwiedzających.

Dla kogo jest to miejsce

Zagroda sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na kilkugodzinny spacer – dzieci uwielbiają oglądać zwierzęta, a rodzice mogą odpocząć w cieniu starych drzew. Miłośnicy przyrody docenią możliwość obserwacji żubrów w warunkach zbliżonych do naturalnych oraz edukacyjny charakter miejsca.

Seniorzy i osoby z ograniczoną mobilnością również mogą swobodnie zwiedzać – cały teren jest dostosowany do ich potrzeb. Ścieżki są wygodne, a winda zapewnia dostęp na pomost widokowy.

Nie każdy wie, że zagroda to też dobry punkt na mapie dla osób zwiedzających Śląsk. Pszczyna sama w sobie jest atrakcyjnym miasteczkiem z pałacem i rynkiem, więc wizytę u żubrów można połączyć z szerszym zwiedzaniem. Od centrum miasta to dosłownie kilka minut spaceru.

Ile czasu poświęcić na wizytę

Spokojne zwiedzanie zagrody zajmuje około 1,5-2 godzin. To wystarczająco dużo czasu, żeby obejrzeć wszystkie wybiegi, przejść się ścieżką edukacyjną, zajrzeć do budynku ekspozycyjnego i obejrzeć film o żubrach. Jeśli ktoś chce tylko szybko zobaczyć zwierzęta, wystarczy godzina.

Warto zaplanować wizytę tak, żeby trafić na porę karmienia żubrów – wtedy zwierzęta są najbardziej aktywne i podchodzą bliżej. Godziny karmienia zmieniają się sezonowo, więc najlepiej sprawdzić je przed wizytą.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Zagroda jest czynna codziennie w godzinach 9:00-19:00. Obiekt działa przez cały rok, choć oczywiście zimą jest mniej turystów, a zwierzęta mają grubszą sierść i wyglądają jeszcze bardziej imponująco.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 24 zł
• Bilet ulgowy: 19 zł
• Bilet rodzinny (rodzice z maksymalnie 3 dzieci w wieku 4-16 lat): 68 zł

Dostępne są też bilety łączone ze Skansenem w Pszczynie – warto rozważyć taką opcję, jeśli planuje się dłuższy pobyt w mieście.

Dojazd: Zagroda znajduje się przy ulicy Żorskiej 5 w Pszczynie. Z centrum miasta to krótki spacer – można dojść pieszo w 10-15 minut przez park. Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking. Pszczyna leży przy drodze krajowej nr 44, więc dojazd z Katowic, Gliwic czy Bielska-Białej nie sprawia problemów.

Przy wejściu do zagrody znajduje się sklep z pamiątkami – magnesy, maskotki i inne gadżety z motywem żubra. Tuż obok działa Karczma Żubr, gdzie można zjeść coś ciepłego po spacerze. To wygodne rozwiązanie, zwłaszcza gdy odwiedza się zagrodę z dziećmi.

Jeśli ktoś chce zobaczyć żubry w ich naturalnym środowisku, warto wybrać się też do rezerwatu Żubrowisko w pobliskich Jankowicach, gdzie prowadzona jest właściwa hodowla tych zwierząt.

Kontakt: telefon 32 447 05 03, więcej informacji na stronie www.zubry.pszczyna.pl