Park Zdrojowy w Jastrzębiu-Zdroju to 18 hektarów zieleni, która pamięta czasy, gdy miasto tętniło życiem uzdrowiskowym. Dziś to największy park w mieście i jeden z największych w całym województwie śląskim – miejsce, gdzie historia spotyka się z codziennością mieszkańców. Spacerując alejkami można natknąć się na zabytkowe budynki z XIX wieku, fińskie mostki obwieszone kłódkami zakochanych par, czy egzotyczne drzewa sprowadzone z Ameryki Północnej i Azji.

Historia parku – od hrabiowskiego kurortu do miejskiej wizytówki

Wszystko zaczęło się w latach 60. XIX wieku, kiedy hrabia Felix von Königsdorff postanowił stworzyć tu kurort leczniczy. Park od początku stanowił serce tego przedsięwzięcia – otulał swoim drzewostanem pierwsze budynki sanatoryjne. Goście przyjeżdżali z całej Polski, kuszeni słynnymi solankami jodobromowymi, które miały właściwości lecznicze.

Pierwszymi obiektami były Szwajcarka (która nie przetrwała do naszych czasów) oraz pijalnia wód – dziś funkcjonująca jako Kawiarenka Letnia, znana też jako Central Park. Po drugiej wojnie światowej park wymagał gruntownej odbudowy. Prace prowadzono w czynie społecznym pod nadzorem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, co było charakterystyczne dla tamtych czasów.

Park nosi imię doktora Mikołaja Witczaka – postaci związanej z historią miasta. Dolna część parku, nazywana Doliną Mikołaja, to właśnie ukłon w stronę tego patrona.

Co zobaczyć w górnej części parku

Park dzieli się na dwie wyraźnie różniące się strefy. Górna część, urządzona na wzór klasycznego ogrodu, to właściwie muzeum pod chmurką. Koncentrują się tu zabytkowe obiekty – najwięcej w całym Jastrzębiu-Zdroju. Można tu zobaczyć między innymi odnowioną Muszelkę koncertową, która latem służy jako scena dla różnych wydarzeń kulturalnych.

Centralnym punktem jest plac główny, który w ramach niedawnej rewitalizacji otrzymał nawierzchnię z wielkoformatowych płyt granitowych. Wokół letniej kawiarenki rozciąga się poszerzony plac z parasolami – idealne miejsce na odpoczynek w ciepłe dni. Wzdłuż promenady posadzono lipy kolumnowe, które wieczorami są podświetlane punktowymi źródłami światła, co tworzy naprawdę klimatyczny nastrój.

Nie każdy wie, że w parku znajduje się także Galeria Historii Miasta mieszcząca się w zabytkowym budynku Łazienek. Warto tam zajrzeć, żeby lepiej poznać uzdrowiskową przeszłość miasta i zobaczyć, jak wyglądało życie kuracyjne w XIX wieku.

Dolina Mikołaja – dzika strona parku

Dolna część parku to zupełnie inny klimat. Tu zamiast geometrycznych alejek czeka bujność roślinności i sieć ścieżek wiodących przez malownicze zbocza. Rośliny są tu naprawdę ciekawe – między rodzimymi gatunkami rosną okazy sprowadzone z odległych zakątków świata.

Można tu natknąć się na daglezję zieloną z Ameryki Północnej czy miłorząb japoński rodem z Azji. To efekt przemyślanego doboru gatunków jeszcze z czasów, gdy park tworzono jako ozdobę uzdrowiska. Ścieżki prowadzą przez gęstwę drzew, a nad potokami przerzucono charakterystyczne fińskie mostki.

Na mostkach w Dolinie Mikołaja zakochane pary wieszają kłódki – tradycja, która przyjęła się tu na dobre. Niektóre konstrukcje są już niemal całkowicie pokryte metalowymi symbolami miłości.

Park przez cały rok i o każdej porze dnia

Miejsce to działa inaczej w zależności od pory roku i dnia. Wiosną górna część rozbrzmiewa śpiewem ptaków i wypełnia się rodzinami z dziećmi, które cieszą się pierwszymi ciepłymi dniami. Latem to scena dla wydarzeń kulturalnych – koncertów, pikników rodzinnych, projekcji filmowych. W parku odbywa się też część imprez miejskich, jak Festiwal Górnej Odry.

Jesienią dolna część, czyli Dolina Mikołaja, pokazuje się w pełnej krasie – liście egzotycznych drzew tworzą kolorową mozaikę. Zimą park cichnie, ale nie pustoszeje – mieszkańcy chętnie przychodzą tu na spacery, szczególnie gdy świeży śnieg pokrywa alejki.

Wieczorami, gdy zapala się nowe oświetlenie (zainstalowane podczas ostatniej rewitalizacji), park nabiera romantycznego charakteru. Podświetlone lipy przy promenadzie i iluminacja zabytkowych obiektów tworzą klimat, który przyciąga pary na wieczorne przechadzki.

Dla kogo jest ten park

To uniwersalne miejsce, które każdy może wykorzystać na swój sposób. Rodziny z małymi dziećmi znajdą tu mnóstwo ławek do odpoczynku i bezpieczne, szerokie alejki idealne do spacerów z wózkiem. Dzieci uwielbiają eksplorować mostki w Dolinie Mikołaja i szukać ciekawych drzew.

Miłośnicy historii docenią zabytkowe obiekty i możliwość zobaczenia, jak wyglądało polskie uzdrowisko w XIX wieku. Joggingowcy i nordic walkerzy mają do dyspozycji kilometry ścieżek o różnym charakterze – od równych alejek w górnej części po bardziej wymagające trasy w dolinie.

Fotografowie znajdą tu kadry przez cały rok – od rozkwitających wiosną drzew, przez letnią zieleń, po jesienne kolory i zimowe pejzaże. Zabytkowa architektura w połączeniu z naturą daje sporo możliwości.

Rewitalizacja i współczesny wygląd

W latach 2019-2022 park przeszedł gruntowną rewitalizację za ponad 11 milionów złotych, współfinansowaną ze środków unijnych. Nie była to kosmetyczna poprawka – kompleksowo odnowiono promenady, ścieżki, place i schody. Wymieniono murki oporowe, dodano nowe oświetlenie, uporządkowano drzewostan.

Plac Zdrojowy przywrócono do zabytkowej tkanki parku, a Muszla koncertowa przy placu głównym zyskała nowe życie. Prace były prowadzone pod nadzorem konserwatora zabytków, bo park jest wpisany do rejestru Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach.

Efekt jest widoczny – park rzeczywiście wygląda jak za dawnych lat, ale z nowoczesną infrastrukturą. Alejki są wygodne, oświetlenie funkcjonalne, a jednocześnie zachowano historyczny charakter miejsca.

Rewitalizacja objęła też odtworzenie historycznego ogrodu z deptakami, których dwie główne osie krzyżują się pod kątem prostym w centralnej części, tworząc niewielki skwer wypoczynkowy.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Park jest otwarty bezpłatnie przez cały rok i całą dobę – można przyjść o świcie na poranny jogging albo wieczorem na spacer. Znajduje się w dzielnicy Zdrój, pomiędzy ulicami 1 Maja i Witczaka. Dojazd komunikacją miejską jest prosty – kilka linii autobusowych zatrzymuje się w pobliżu.

Dla zmotoryzowanych powstał nowy parking przy parku, więc nie ma problemu z zostawieniem samochodu. Na spacer warto zarezerwować sobie przynajmniej godzinę, choć można tu spokojnie spędzić pół dnia, szczególnie jeśli planuje się wizytę w Galerii Historii Miasta.

Kawiarenka Letnia (Central Park) działa w sezonie letnim – można tam usiąść pod parasolem i napić się kawy, patrząc na zabytkową architekturę wokół. W parku jest mnóstwo ławek, więc nie trzeba się martwić o miejsce do odpoczynku.

Jeśli ktoś planuje zwiedzanie Jastrzębia-Zdroju, Park Zdrojowy to naturalny punkt startowy – stąd blisko do innych miejskich atrakcji, a jednocześnie samo miejsce oferuje na tyle dużo, że warto poświęcić mu więcej czasu niż tylko przelotny spacer.