W zabytkowej kamieniczce przy głównym deptaku Pszczyny mieści się miejsce, którego w Polsce nie ma drugiego. Muzeum Prasy Śląskiej to jedyna instytucja w kraju poświęcona historii czasopiśmiennictwa i dawnego drukarstwa, gdzie między zabytkowe maszyny drukarskie wciąż można wprawić w ruch. Nie chodzi tu tylko o oglądanie eksponatów za szybą – w tym muzeum da się wytłoczyć własnoręcznie pamiątkowy druk na prasie sprzed ponad wieku.

Dla regionu, gdzie prasa polska odgrywała kluczową rolę w walce o tożsamość narodową, takie muzeum ma szczególne znaczenie.

Historia muzeum i postać Wojciecha Korfantego

Muzeum powstało w 1985 roku z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej, ratując przed zniszczeniem kamienicę z przełomu XVIII i XIX wieku. Od XIX wieku Pszczyna stała się jednym z ważniejszych ośrodków drukarstwa na Górnym Śląsku, więc wybór lokalizacji nie był przypadkowy.

Muzeum nosi imię Wojciecha Korfantego – przywódcy śląskiego ludu i twórcy najpopularniejszych gazet polskich na Śląsku. To właśnie jego prasa kształtowała polską świadomość narodową wśród Ślązaków w czasach, gdy region znajdował się pod panowaniem pruskim. Zgodę na nazwanie muzeum jego imieniem wyraziły córki Korfantego – Halżka Kozłowska i Maria Ulmann – które w 1989 roku odwiedziły Pszczynę.

W muzeum można zobaczyć zrekonstruowany gabinet Wojciecha Korfantego z oryginalnymi sprzętami, zdjęciami i egzemplarzami gazet. To kawałek historii przeniesiony wprost do dziś.

Co zobaczysz w Muzeum Prasy Śląskiej

Ekspozycja muzealna ukazuje dzieje prasy śląskiej od jej początków aż do roku 1939. Nie każdy wie, że śląskie czasopiśmiennictwo to nie tylko polityka – w zbiorach znajdziemy ogromną ilość gazet i czasopism o tematyce patriotycznej, a także sprzęty, maszyny i inne eksponaty z zakresu czasopiśmiennictwa śląskiego oraz dawnego drukarstwa i introligatorstwa.

Jako jedyne w kraju muzeum czasopiśmiennictwa gromadzi zabytkowe maszyny i urządzenia drukarskie. W kolekcji znajdują się maszyny drukarskie, urządzenia introligatorskie oraz linotyp – maszynę do składu tekstu, która zrewolucjonizowała drukarstwo na przełomie XIX i XX wieku.

Największą atrakcją muzeum jest możliwość samodzielnego wytłoczenia pamiątkowego druczku na zabytkowej prasie drukarskiej typu Boston. To doświadczenie, którego nie da się powtórzyć w żadnym innym muzeum w Polsce.

Spacer po muzeum to podróż przez ewolucję techniki drukarskiej. Metalowe czcionki układane ręcznie w składnicach, koła zębate napędzające prasy, zabytkowe urządzenia introligatorskie – wszystko to pokazuje, jak wiele pracy wymagało wydanie nawet najprostszej gazety.

Izba u Telemanna – nieoczekiwany bonus

W muzeum mieści się także Izba u Telemanna – salka muzyki kameralnej z dawnymi instrumentami muzycznymi z terenu Śląska. To ciekawa zmiana klimatu po zwiedzaniu ekspozycji drukarskiej. Prezentowany jest tu XVIII-wieczny pozytyw i inne instrumenty, które przypominają o bogatej tradycji muzycznej regionu.

Nazwa izby nawiązuje do rodu Telemannów – śląskiej rodziny muzyków, choć sama przestrzeń służy dziś również jako miejsce kameralnych koncertów i spotkań kulturalnych.

Działająca drukarnia przy muzeum

Oficynę Drukarską założył w 1982 roku Aleksander Spyra jako drukarnię przymuzealną, a od 2005 roku prowadzi ją jego syn Zdzisław. To nie rekonstrukcja, tylko prawdziwa drukarnia, która przez lata wydawała lokalne gazety, w tym „Głos Pszczyński” i od 1990 roku „Pszczyński Niezależny Orędownik Kulturalny”, a także wydawnictwa Biblioteki Śląskiej i Uniwersytetu Śląskiego.

Dzięki temu muzeum nie jest martwą kolekcją, ale miejscem, gdzie tradycyjne techniki drukarskie wciąż żyją. Można tu zobaczyć, jak w praktyce funkcjonowały maszyny, które dziś stoją w ekspozycji.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum Prasy Śląskiej to miejsce dla każdego, kto lubi wiedzieć, jak działały rzeczy przed erą cyfrową. Miłośnicy historii znajdą tu fascynujący przekrój przez dzieje walki o polskość na Śląsku – prasa była w tym procesie narzędziem pierwszorzędnym. Rodziny z dziećmi docenią możliwość dotknięcia historii dosłownie – wytłoczenie własnego druku to coś, co zostaje w pamięci na długo.

Entuzjaści techniki będą zachwyceni precyzją i pomysłowością dawnych maszyn drukarskich. Dla osób związanych zawodowo z mediami czy poligrafią to szansa, by zobaczyć korzenie swojego fachu.

Pszczyna od XIX wieku była ważnym ośrodkiem drukarstwa na Górnym Śląsku. To właśnie tutaj wydawano jedne z najważniejszych polskich gazet w regionie.

Muzeum na Szlaku Zabytków Techniki

Muzeum znajduje się na oznakowanym Szlaku Zabytków Techniki i jest jednym z ponad trzydziestu obiektów na jego trasie – to jedyny taki szlak w Polsce należący do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. Muzeum jest stałym punktem programu Industriady – corocznego święta i największego jednodniowego festiwalu kultury dziedzictwa poprzemysłowego w Europie Środkowo-Wschodniej.

Dla osób planujących szerszą wycieczkę po śląskich zabytków techniki, pszczyńskie muzeum stanowi doskonały punkt na trasie. W maju 2017 roku zakończył się remont siedziby muzeum, który objął konserwację konstrukcji dachu, wymianę podłóg, stolarki okiennej i modernizację centralnego ogrzewania, a także zmianę układu ekspozycji.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie

Na spokojne obejrzenie ekspozycji warto zarezerwować około godziny. Jeśli chce się skorzystać z możliwości samodzielnego drukowania na zabytkowej prasie, lepiej doliczyć dodatkowe 20-30 minut. Muzeum nie jest duże – mieści się w zabytkowej kamienicy – ale gęstość ciekawych eksponatów sprawia, że nie ma tu miejsca na nudę.

Warto połączyć wizytę w muzeum ze spacerem po Pszczynie. Muzeum położone jest w odległości 200 metrów od pszczyńskiego rynku i 300 metrów od skansenu, przy ulicy Piastowskiej 26 – głównym deptaku miasta. W okolicy znajduje się słynny Zamek Pszczyński, więc można zrobić z tego pełnowymiarową wycieczkę.

Praktyczne informacje – dojazd, godziny, ceny

Muzeum Prasy Śląskiej mieści się przy ul. Piastowskiej 26 w Pszczynie (kod pocztowy 43-200), telefon kontaktowy: 32 210 16 27, kom. 502 557 804. Dojazd do Pszczyny nie stanowi problemu – miasto leży przy drodze krajowej nr 1 łączącej Bielsko-Białą z Katowicami.

Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking w centrum miasta, niedaleko rynku. Z Katowic do Pszczyny można dojechać autobusem lub pociągiem – dworzec znajduje się w odległości spaceru od muzeum.

Muzeum czynne jest w niedziele w okresie od kwietnia do września. Szczegółowe godziny otwarcia w pozostałe dni tygodnia najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum lub telefonicznie przed planowaną wizytą. Informacje o cennikach biletów dostępne są bezpośrednio w muzeum lub na oficjalnej stronie.

Kontakt mailowy: [email protected]. Strona internetowa: muzeumprasy.pl

Muzeum Prasy Śląskiej to jedyne tego typu muzeum w Polsce, gdzie można nie tylko oglądać historyczne maszyny drukarskie, ale również samodzielnie na nich pracować.

To miejsce, które pokazuje, że historia mediów to nie tylko suche daty i nazwiska, ale przede wszystkim technologia, praca ludzkich rąk i walka o prawo do wolnego słowa. W czasach, gdy gazety drukowane ustępują miejsca cyfrowemu przekazowi, takie muzeum przypomina, ile wysiłku kosztowało kiedyś dotarcie z informacją do czytelnika.