Na żorskim Rynku, w samym sercu Starego Miasta, kręci się coś, co trudno przeoczyć – dwupoziomowa karuzela w stylu retro, która wygląda jak przeniesiona wprost z XIX-wiecznego Paryża. Żorzanka, bo tak nazywa się ta atrakcja, to nie zwykła rozrywka dla dzieci. To największa miejska karuzela w Polsce i prawdopodobnie jedna z najładniejszych w całej Europie. Od grudnia 2016 roku stanowi symbol miasta i przyciąga rodziny nie tylko z okolicy.

Karuzela przyjechała do Żor prosto z Francji, z warsztatu renomowanej firmy Concept 1900, która produkuje podobne urządzenia m.in. dla Paryża czy Nantes. Nie każdy wie, że podobne karuzele kręcą się w tych francuskich miastach, a ta w Nantes została poświęcona Juliuszowi Verne’owi – słynnemu autorowi powieści przygodowych.

Karuzela inspirowana powieściami Juliusza Verne’a

To właśnie twórczość Verne’a stała się motywem przewodnim Żorzanki. Na karuzeli znalazło się 34 ręcznie wykonane figury nawiązujące do jego książek – dzieci mogą wybrać się w podróż na koniu, w samolocie, tramwaju, samochodzie, a nawet na… wielkim karpiu. Każda figura została starannie zaprojektowana i pomalowana, co nadaje całości wyjątkowy charakter.

Fasadę karuzeli zdobi 16 ręcznie malowanych ilustracji przedstawiających Żory sprzed około stu lat. To ciekawy zabieg łączący rozrywkę z lokalną historią – podczas jazdy można podziwiać, jak wyglądało miasto w minionych czasach. Całość robi wrażenie szczególnie wieczorem, gdy zapala się klimatyczne oświetlenie.

Żorzanka pomieści jednocześnie niemal 70 osób, co czyni ją nie tylko największą, ale też jedną z najbardziej pojemnych miejskich karuzeli w kraju. Dzieci do 40 kg mogą korzystać z ruchomych figur – samolotów, tramwaju czy zwierząt – podczas gdy starsze dzieci i dorośli zajmują miejsca na górnym poziomie.

Dla kogo jest Żorzanka?

Karuzela sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w różnym wieku. Młodsze pociechy uwielbiają ruchome figury na dolnym poziomie, starsze mogą zająć miejsca wyżej. Dorośli chętnie wsiadają razem z dziećmi, bo atmosfera i estetyka karuzeli przyciąga również ich. W trakcie jazdy gra przyjemna muzyka, która dopełnia klimatu.

Warto zajrzeć tu także wieczorem – podświetlona karuzela tworzy magiczny nastrój na Rynku, szczególnie w okresie świątecznym czy podczas miejskich wydarzeń. To dobre miejsce na krótki postój podczas spaceru po Starym Mieście, zwłaszcza gdy dzieci potrzebują chwili zabawy.

Lokalizacja i otoczenie – Rynek w Żorach

Żorzanka stoi na żorskim Rynku, który zachował średniowieczny układ urbanistyczny. Wokół karuzeli znajdują się odrestaurowane mury miejskie, zabytkowy ratusz i kościół pw. śś. Apostołów Filipa i Jakuba. Sam Rynek tętni życiem – działają tu kawiarnie, restauracje, sklepy, więc wizytę przy karuzeli można połączyć z dłuższym spacerem czy posiłkiem.

Miejsce jest łatwo dostępne samochodem – w okolicy znajdują się parkingi. Z centrum innych śląskich miast można dojechać komunikacją miejską lub samochodem w kilkanaście-kilkadziesiąt minut. Żory leżą niedaleko Jastrzębia-Zdroju, Wodzisławia Śląskiego czy Rybnika, więc dojazd nie stanowi problemu.

Praktyczne informacje – ceny, godziny otwarcia, czas wizyty

Godziny otwarcia: Karuzela działa przez cały rok. Od poniedziałku do piątku jest czynna w godzinach 12:00-19:00, natomiast w weekendy – w soboty i niedziele – kręci się od 12:00 do 20:00. Warto sprawdzić aktualne informacje przed wizytą, szczególnie w okresie zimowym lub podczas świąt.

Ceny: Jeden przejazd kosztuje 5 zł, co jest naprawdę przystępną ceną jak na tak wyjątkową atrakcję. Bilet można kupić bezpośrednio przy karuzeli przed wejściem na pokład.

Ile czasu przeznaczyć: Sam przejazd trwa kilka minut, ale warto zarezerwować więcej czasu na spacer po Rynku i okolicy. Jeśli planujecie wizytę z dziećmi, które będą chciały pojechać kilka razy, oraz krótki odpoczynek w kawiarni, przewidźcie około godziny. Można to też połączyć z wizytą w pobliskim Muzeum Ognia, które również znajduje się w Żorach i cieszy się dużą popularnością.

W 2020 roku miasto Żory wykupiło karuzelę od spółki Nowe Miasto za 1,8 mln zł. Decyzja ta miała na celu ratowanie płynności finansowej spółki oraz utrzymanie miejsc pracy. Dziś Żorzanka jest własnością miejską i stanowi wizytówkę miasta.

Historia karuzeli – od Francji do Żor

Żorzanka pojawiła się na żorskim Rynku 1 grudnia 2016 roku. Zakup i montaż karuzeli wzbudzały spore emocje wśród mieszkańców – w mediach pojawiały się doniesienia, że całkowity koszt inwestycji zamknął się w kwocie około 3 mln zł, co rodziło kontrowersje. Z czasem jednak karuzela stała się rozpoznawalnym symbolem miasta i ulubionym miejscem spotkań rodzin.

Urządzenie zostało wyprodukowane przez francuską firmę Concept 1900, specjalizującą się w tworzeniu karuzeli w stylu wiktoriańskim. Podobne konstrukcje działają w różnych miastach Europy, a Żory mogą pochwalić się posiadaniem jednej z nich. Styl retro, dbałość o detale i nawiązania do literatury Juliusza Verne’a sprawiają, że Żorzanka wyróżnia się na tle typowych miejskich karuzeli.

Ciekawostki i dodatkowe informacje

Karuzela kilkakrotnie gościła w mediach i teledyskach muzycznych. Zespół Coria wykorzystał ją jako tło do klipu piosenki „Oblivion”, co pokazuje, jak bardzo Żorzanka wpisała się w krajobraz miasta i stała się jego wizytówką.

Podczas pandemii COVID-19 karuzela przez długi czas stała nieczynna, co było sporym rozczarowaniem dla najmłodszych mieszkańców. Gdy w maju wznowiła działalność, informacja ta została przyjęta z entuzjazmem przez lokalne rodziny.

Żorzanka to nie tylko rozrywka, ale też element edukacyjny – ilustracje na fasadzie przedstawiające dawne Żory pozwalają dzieciom poznać historię miasta w przystępny sposób. To dobry pretekst do rozmowy o tym, jak zmieniało się miasto na przestrzeni lat.

Karuzela jest zarządzana przez Miejski Ośrodek Kultury w Żorach, który dba o jej sprawne funkcjonowanie i organizuje okolicznościowe wydarzenia z jej udziałem – np. z okazji Dnia Dziecka rozdawane są bezpłatne przejazdy.

Dojazd: Żory znajdują się w województwie śląskim, w powiecie żorskim. Dojazd samochodem z Katowic zajmuje około 30-40 minut, z Gliwic podobnie. Parking można znaleźć w okolicy Rynku. Komunikacja miejska również dociera do centrum miasta – przystanek znajduje się w niewielkiej odległości od Rynku.

Kontakt i aktualne informacje: Najlepiej sprawdzić bieżące godziny otwarcia i ewentualne zmiany na stronie Urzędu Miasta Żory lub Miejskiego Ośrodka Kultury w Żorach. W okresie zimowym lub podczas remontów mogą wystąpić przerwy w działalności.